|
Bireysel emeklilik sistemi devlet güvencesi altında mıdır?
Hayır, ancak Takasbank ta saklamanın yapılması ve bunun yanında EGM tarafından yapılacak günlük etkin gözetim ve denetimi ile sistem güvence altına alınmıştır.
Emeklilik sistemine ödenen katkı paylarının anaparaları güvence altında mıdır? Katılımcının zarar etme riski var mıdır?
Sistem risk belirleme ve plan seçme yetkilerini tamamen katılımcıya vermiştir. Bu nedenle seçimlerden ve portföy yönetimdeki olumsuzluklardan etkilenmesi münkün olmaktadır. Yukarıdaki maddede de anlatıldığı gibi anapara üzerinde de bir güvence yoktur.
Katılımcı zarar etme riskini nasıl sınırlar?
Katılımcı kendi risk profiline göre seçeceği plan dahilinde fon performanslarını takip ederek ve gerekli gördüğünde fon dağılımını veya planını değiştirerek riskini minimize etmelidir. Gerktiğinde katılmcı şirketini de değiştirerek risk kontrolu yapacaktır.
Emeklilik şirketi iflas ederse katılımcıların birikimleri ne olacak?
Emeklilik fonları emeklilik şirketinin malvarlığından bağımsız olarak takasbank'da saklanır ve emeklilik fonu malvarlığı kurucunun mükellefiyetleri için rehnedilemez, haczedilemez ve teminat gösterilemez.
Emeklilik şirketinin denetimi kimler tarafından, nasıl yapılacaktır?
Emeklilik Şirketleri;
- Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Devlet Bakanlığı,
- Hazine Müsteşarlığı,
- Emeklilik Gözetim Merkezi,
- Bağımsız aktüeryal denetim,
- Bağımsız dış denetim ve
- Şirket iç denetim unsurları
tarafından prensipleri çok net olarak belirlenmiş esaslara uygun olarak denetim ve gözetim altında tutulacaklardır.
Tüm bu denetimlerin dışında, Bireysel Emeklilik Sistemi'nin güvenli ve etkin biçimde işletilmesini sağlamak, katılımcıların hak ve menfaatlerini korumak amacıyla emeklilik şirketlerinin faaliyetleri Hazine Müsteşarlığı'nın günlük gözetim ve denetimine tabidir.
Emeklilik şirketlerinin iflası durumunda, katılımcıların birikimleri ile ilgili tüm hakları korunacaktır. Katılımcıların birikimleri, fonlar bazında Takasbank'ta saklandığı ve Emeklilik Yatırım Fonlarının Kuruluş ve Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 17 maddesinde belirtildiği gibi iflas masasına dahil edilemediği için katılımcılara ait birikimler, emeklilik şirketlerinden bağımsız olarak güvence altındadır.
Takasbank'ın sorumlulukları nelerdir?
- Fon varlıklarını saklamak
- Fon paylarını katılımcı bazında tutmak
- Katkılarının fona aktarımında pay sayısı hesaplamasını kontrol etmek
- Katılımcı bazında fon portföy değeri ve toplam birim pay değeri hesaplamasını kontrol etmek
- Fon varlıklarının takasını sağlamak
- Fon hesabından ve katılımcıların hesaplarından yapılacak ödeme ve virman işlemlerini kontrol etmek
- Fon pay degerini günlük olarak hesaplamak
- Emeklilik Şirketi, Portföy Yönetim Şirketi ve tüm taraflar için fonlar ile ilgili bilgilerin elektronik ortamda izlenmesi hizmetini de sunmak
- Fon protföyü için saklama hizmeti veren saklayıcı, Takasbank ve/veya kurulca yetkilendirilen diğer kuruluşlar olarak yönetmelikte belirtilmiştir. Ülkemizde Takasbank'ın saklama hizmeti verdiği para ve sermaye piyasası araçları fon adına Takasbank nezdinde saklanacak bunun dışında kalan para ve sermaye piyasasıaraçlarının sasklanması konusunda şirket, kurul tarafından uygun görülmek ve Takasbank'a dışarıda saklanan varlıklar ve bunların değerleri konusunda gerekli bilgileri aktarmak veya erişimine olanak tanımak koşulu ile bir başka saklayıcıdan saklama hizmeti almak mümkün olacaktır. Saklayıcının esas görevi fon varlıklarının saklanması, fon paylarının katılımcı bazında tutulması, ve katılımcılara fon hesaplarında yatırıma yönlendirebilecek katkı payı tutarı ile bunlara karşılık gelen pay sayılarını fon bazında izleme imkanı sağlanması, fon portföyünün kurulca belirlenen esaslar çerçevesinde yönetilmesinin kontrolü, portföy değerinin ve birim pay değerininfon yönetmeliğinde belirlenen değerleme esasları çerçevesinde hesaplandığının kontrolü, fon hesaplarındayatırıma yönlendirilecek ve şirket tarafından bildirilen katılımcı katkı paylarınınfona aktarımında pay sayısının doğru hesaplanıphesaplanmadığının kontrol edilmesi ilegörevlidir.
Emeklilik şirketinin sorumlulukları nelerdir?
- Katkıların fona yönlendirilmesini sağlamak
- Portföy yöneticilerinin, şirketin genel fon yönetim stratejisine ve kararlarına göre fon portföyünü yönetmesini sağlamak
- Fon portföyünün değerlemesini ve birim pay fiyatının doğru olarak hesaplanmasını sağlamak
- Şirketin ve fonların iç denetimini sağlamak
- Fon varlıkları, performansı, mali tabloları hakkında düzenli bilgi verilmesini sağlamak
- Bireysel Emeklilik Hesaplarının ve ilgili diğer kayıtların güncellenmesini sağlamak
- Katılımcıların BEH bilgilerine günlük ulaşımını sağlamak
- Katılımcıya ve fon portföyüne ait bilgileri saklayıcıya zamanında ve doğru şekilde iletmek
- Yasal mercilerce istenecek bilgi, belge ve tablolar ile bireysel emeklilik kayıt sisteminin hazırlanmasını sağlamak
- Kayıtların ve varlıkların saklanması konusunda gerekli tedbirleri almak
Portföy yönetim şirketinin sorumlulukları nelerdir?
- Fon portföyü kuruldan portföy yöneticiliği yetki belgesi almış ve kurulca uygun görülen portföy yönetim şirketleri tarafından yapılacaktır.
- Fon portföyünün yönetiminde birden fazla portföy yöneticisi ile sözleşme yapıması mümkündür. Portföy yöneticisi de bir başka portföy yöneticisi ile sözleşme yapabilir. Bu durumda şirketin onayının alınması zorunlu olup, portföy yöneticisinin portföy yönetimi konusundaki sorumluluğu devam edecektir.
- Portföy yöneticisi ile sözleşme yapan tarafın yabancı bir ülkede faaliyet gösteriyor olması halinde o ülkedeki ilgili otoritenin portföy yönetimi yapan firma hakkında düzenleyeceği belgelerin kurula ulaştırılması gerekecektir.
- Şirket, portföy yöneticilerinin, fon yönetiminde gerekli özen ve basireti göstermemeleri, kurulun portföy yöneticiliğine ilişkin ilkelerine aykırı hareket etmeleri, mali bünyelerinin zayıfladığının tespit edilmesi gibi durumlarda, portföy yönetim sözleşmesini feshedip, kurulca uygun görülen başka portföy yöneticileri ile portföy yönetim sözleşmesi imzalayabilecek, yukarıdaki koşulların varlığı halinde kurul da portföy yöneticilerinin değiştirilmesini isteyebilecektir.
- Portföy yönetim şirketleri gerektiği sayıda ve özellikte portföy yöneticisi çalıştırmak ve bu portföy yöneticilerinin kurulca gerekli görülen eğitim ve lisans yeterliliğine sahip olanlarını istihdam etmekle de sorumludur.
Fon organizasyonu nasıldır? Kimlerden oluşur?
- Emeklilik şirketlerinin fonlarla ilgili işlemlerin takibi ve raporlaması amacıyla en az üç kişiden oluşan bir fon kurulu ataması zorunludur. Fon kurulu her bir fon için ayrı olabileceği gibi ortak fon kuruluda atanabilir.
- Fon kurulu üyesi olabilmek için eğitim,sicil ve tecrübe şartlarının yerine getirilmesi gerekir.
- Yönetmelik ile Fon Kurulu'na fon faaliyetlerinin, şirket genel yönetim stratejilerine ve politikalarına uygun olarak düzenli, verimli, ve etkin bir şekilde ilgili mevzuat, fon iç tüzüğü ve izahnamedeki esaslar çerçevesinde yürütülmesi, muhasebe, belge, ve kayıt sisteminin düzenli bir şekilde tutulması, mali tablo ve raporların hazırlanması, fon performansının takip edilmesi gibigörevleri vardır.
- Bunun yanı sıra, fon faaliyetlerinin verimliliğinin ve etkinliğinin finansal ve idari konulara ait bilgilerin güvenirliliğinin ve zamanında elde edilmesinin sağlanması fon faaliyetlerinin iligili mevzuata, emeklilik sözleşmesine, fon iç tüzüğüne, izahnameye uygun yürütülmei,hata hile ve usulsüzlüklerin önleenmesi ve tespitini, kayıtların doğru ve eksiksiz olmasını, bilgilerin doğruluğunun temini iç kontrol sistemi oluşturulmaı gerekmektedir. Fon denetçisi ayrıca fonu denetleyecektir.
- Fon kurulu (3 kişi)
- Fon Müdürü
- Denetçi
- Fon Hizmet Birimi
- Yönetim (Portföy Yönetim Belgesi)
- Muhasebe
- Operasyon
Fon değerlemesi nasıl yapılır?
- Portföye alınan varlıklar alım fiyatlarıyla kayda geçirilir. Yabancı para cinsinden varlıkların alım fiyatı satın alma günündeki yabancı para cinsinden değerinin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca belirlenen döviz satış kuru ile çarpılması suretiyle bulunur.
- Alış tarihinden başlamak üzere portföydeki varlıklardan;
- Borsada işlem gören varlıklar değerleme gününde borsada oluşan en son seans ağırlıklı ortalama fiyat veya oranlarla değerlenir.
- Değerleme gününde borsada alım satıma konu olmayan hisse senetleri son işlem tarihindeki borsa fiyatıyla, borçlanma araçları, ters repo ve repolar ile borsa para piyasası işlemleri, son işlem günündeki günlük bileşik faiz oranı esas alınarak değerlenir.
- Portföyde yer alan yabancı para birimine dayalı para ve sermaye piyasası araçları, değerleme günü itibariyla oluşan en son fiyatlarının ilgili oldukları yabancı paranın Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru ile çarpılması suretiyle değerlenir.
- Yatırım fonu katılma belgeleri, değerleme günü itibariyla en son açıklanan fiyatları esas alınarak değerlenir.
- Portföydeki vadeli mevduat, bileşik faiz oranı kullanılarak tahakkuk eden faizin anaparaya eklenmesi suretiyle değerlenir.
Endeks fonların portföylerinde yer alan varlıklardan; baz alınan endeks kapsamında bulunan varlıklar endeksin hesaplanmasında kullanılan esaslar, diğer varlıklar ise birinci fıkranın (b) bendinde belirtilen esaslar çerçevesinde değerlenir.
Bunlar dışında kalan para ve sermaye piyasası araçları izahnamede yer alan esaslar çerçevesinde değerlenir.
|