|
Bireysel Emeklilik Sistemi nedir?
Bireysel Emeklilik Sistemi, devletin sosyal güvenlik sistemini tamamlayıcı nitelikte, bireylerin gönüllü katılımı esasına dayanan bir özel emeklilik sistemidir.
Sistemin ana amacı, bireylerin aktif olarak gelir elde etmekte oldukları dönem sürecinde, gelecekteki emeklilik dönemleri için düzenli olarak tasarrufta bulunarak birikim oluşturmalarını ve emeklilik geliri elde etmelerini sağlayacak, çağdaş bir gelecek güvencesi alternatifini topluma sunmaktır. Bireysel emeklilik sisteminin hayatımıza girmesi ile, gelecek nesil emeklilerinin yaşam koşullarının iyileştirilmesine olanak sağlayacak olması nedeniyle sosyal açıdan, bireysel tasarrufların oluşacak emeklilik fonları aracılığıyla ekonomiye ciddi kaynak yaratacak olması nedeniyle ekonomik açıdan ülkemiz için çok önemli bir adım atılmış olmaktadır.
Kamu Sosyal Güvenlik Sistemleri ile Bireysel Emeklilik Sistemi arasındaki farklar nelerdir?
- Zorunlu olan Kamu Sosyal Güvenlik Sistemi'nin aksine Bireysel Emeklilik Sistemi, gönüllü katılıma dayanan ve mevcut sosyal güvenlik sistemine ek, tamamlayıcı bir sistemdir.
- Kamu Sosyal Güvenlik Sistemi'nden tamamen ayrı işleyecek olan Bireysel Emeklilik Sistemi'ne, Kamu Sosyal Güvenlik Sistemi'nde geçirmiş olduğunuz süre ve ödediğiniz primler gibi sahip olduğunuz haklar devredilemez.
- Kamu Sosyal Güvenlik Sistemi'ne yapılan ödemelerin durdurulması ve sadece Bireysel Emeklilik Sistemi'ne katkı ödenmesi mümkün değildir.
- Bireysel Emeklilik Sistemi, Kamu Sosyal Güvenlik Sistemi'nin üyelerine sunmuş olduğu hastanelerden yararlanma, ilaç bedellerinin ödenmesi gibi sağlık hizmetlerini vermemektedir.
- Bireysel Emeklilik Sistemi'nde geçen sürelerin diğer sosyal güvenlik kurumlarında geçen sürelerle birleştirilmesi mümkün değildir.
Bireysel emeklilik sisteminin temel unsurları nelerdir ?
| Emeklilik Şirketi |
Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu'na göre kurulan ve bireysel emeklilik siteminde faaliyet göstermek üzere bu kanun ile ihdas edilen emeklilik branşında ruhsat almış şirkettir. |
| Katılımcı |
Emeklilik sözleşmesine kendi ad ve hesabına taraf olan gerçek kişidir. |
| Bireysel Emeklilik Aracısı |
Bir sözleşmeye dayanarak, daimi bir surette şirketlerin emeklilik sözleşmelerine aracılık eden veya bunları şirket adına yapan kişidir. |
| Bireysel Emeklilik Hesabı |
Emeklilik sözleşmesi çerçevesinde katılımcı ad ve hesabına ödenen katkılar ve bu katkılara ilişkin her türlü getirinin katılımcı bazında izlendiği hesaptır. |
| Emeklilik Yatırım Fonu |
Şirket tarafından emeklilik sözleşmesi çerçevesinde alınan ve katılımcılar adına bireysel emeklilik hesaplarında izlenen katkıların, riskin dağıtılması ve inançlı mülkiyet esaslarına göre işletilmesi amacıyla oluşturulan malvarlığıdır. Süresiz olarak kurulan fonun tüzel kişiliği yoktur. |
| Portföy Yöneticisi |
Sermaye Piyasası Kurulu'ndan portföy yöneticiliği yetki belgesi almış, emeklilik şirketlerinin emeklilik fonlarını yönetmek üzere anlaşma yaptığı,SPK'ca uygun görülen portföy yönetim şirketidir. |
| Saklayıcı |
Fon portföyündeki varlıkların saklandığı, SPK'ca uygun görülen saklama kuruluşudur. |
|
|
Bireysel Emeklilik Sistemi'ne katılmak neden önemlidir?
Çalışırken sahip olduğunuz refah seviyesini emeklilik döneminde devam ettirebilmeniz Kamu Sosyal Güvenlik Sistemleri'nden (SSK, Bağ-Kur, Emekli Sandığı) alınacak maaşlarla sağlanamayacaktır. Gelişmiş ülkelerdeki uygulamalara paralel olarak ülkemizde de yapılan düzenlemelerle kişilerin emeklilik günleri için kendi hesaplarına tasarruf yapabilmeleri için Bireysel Emeklilik Sistemi geliştirilmiş ve vergi teşvikleri sağlanarak bireyler bu sistem dahilinde tasarrufa özendirilmiştir. Kamu sosyal güvenlik kurumlarından alınacak emekli maaşının yetersiz olacağını düşünerek, bu sisteme katılmalı ve kişiye özel açılacak olan hesaplarda emeklilik günleriniz için tasarrufta bulunmanız gereklidir.
Bireysel Emeklilik Sistemi Kanunu ne zaman Resmi Gazete'de yayımlanmış ve ne zaman yürürlüğe girmiştir?
"Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu" 07.10.2001'de yürürlüğe girmiştir. Sistem hakkındaki işleyişi belirleyen yönetmelikler ise 28.02.2002'de Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.
Bireysel Emeklilik Sistemi nasıl işlemektedir?
Emeklilik şirketi, sisteme girmek isteyen katılımcının ortalama gelir düzeyine, risk profiline, önceliklerine, ihtiyaçlarına ve emeklilik dönemindeki beklentilerini göz önüne alarak bireye en uygun planı hazırlar.
Katılımcı sunulan planı kabul etmesi durumunda, emeklilik sözleşmesi başvuru formunu doldurup imzalayarak ilk katkı payını öder. Böylece emeklilik şirketi ile katılımcı arasında emeklilik sözleşmesi kurulmuş olur.
Sözleşmenin yürürlüğe girmesi ile katılımcı adına bireysel emeklilik hesabı açılır ve katılımcının bireysel emeklilik sisteminde bulunduğu sürece ödediği katkı payları ile getirileri emeklilik şirketini değiştirse dahi aynı hesapta takip edilir. Katkı payları, seçilen emeklilik planında belirlenmiş emeklilik yatırım fonlarında, portföy yöneticisi tarafından değerlendirilir.
Ülkemizde uygulanacak sistem maaş esaslı mı, yoksa katkı payı esaslı bir sistem mi olacak?
Ülkemizdeki sistem katkı payı esaslı emeklilik sistemi olacaktır. Bu sistem katılımcıların kendi insiyatifleri ile belirlemiş oldukları katkı paylarının yatırıma yönlendirilmesi sonucunda ve dönem içinde portföy yönetim gelirine bağlı olarak emeklilik geliri oluşturma üzerine kurulmuştur. Bu sistemde belirlenen dönem sonunda alınacak toplu para ve/veya maaş sözleşmenin kurulduğu tarihte belirli değildir.
Bireysel Emeklilik Sistemi sosyal güvenlik aşamalarının kaçıncı basamağını oluşturur? Diğer basamaklar hangileridir ve özellikleri nelerdir?
BES genellikle üç basamaklı olarak tanımlanan sosyal güvenlik sisteminin üçüncü basamağını oluşturur. Birinci basamakta, kamu tarafından katılımı zorunlu olan ve dağıtım sistemi ile çalışan kamu sosyal güvenlik sistemi yer alır ve asgari gelir düzeyini sağlamaya çalışır. İkinci basamakta ise kamu ya da özel sektör tarafından çalışanlar için hazırlanmış olan işyeri bazlı sosyal güvenlik sistemleri yer alır. İkinci basamağın amacı asgari gelir düzeyine ek bir gelir sağlamaktır. Üçüncü basamağın amacı ise özellikle ikinci basamağın olmadığı veya yetersiz olduğu yerlerde kişilere devletin sağladığı teşviklerle kendi gelecekleri için ek gelir sağlamalarını sağlamaktır.
|